Gout brochure: Maori Version 2008

Mate Kauti
Te noho hauora me te mate kauti

Whakamaurutia te
"
Whakapirihia atu ki tö pouaka whakamakariri, waiho ränei me ö rongoä hei whakamaumahara i a koe.

He aratohu mate kauti whaitake

Whakamaurutia te Mate Kauti
Te arai i nga panga mai o te mate kauti
3 Kia ü ki te taumaha tötika möu. 3 Kia toru ö kai i te rä. 3 Kia paku nei te kai mïti me te kaimoana. 3 Kainga ngä kai miraka ngako-iti ia rä. 3 Whakaitihia tö inu waipiro. 3 Kia kaha tonu ki te inu wai. 3 Kainga ö rongoä mate kauti ia rä, mënä kua tütohutia e tö täkuta.

Te whakamaimoa i nga panga mai o te mate kauti
3 Kia tere tonu te haere ki tö täkuta ki te tiki rongoä hei patu i te mamae. 3 Tiakina te wähanga o tö tinana kei te mamae. 3 Me whakatä, utaina atu he peke tio ki runga i te hono kei te mamae, me te whakarewa anö. 3 Kainga haere tonu ö rongoä ia rä. 3 Haere ki te kite anö i tö täkuta mënä käore i te pai haere tö ähua ina eke te 24 haora.

He mea tauira tënei pukapuka mai i tëtahi i tuhia e Dr Peter Gow, täkuta tätai rümätiki i te Höhipera o Middlemore, rätau ko Dr Hëmi Williams, Ian Mete me Bernard Gadd. Tähia i Poutü-te-rangi 2008 He mea hanga, tuari hoki e PHARMAC Pouaka Poutäpeta 10-254 Te Whanganui-a-Tara Waea Utu Kore: 0800 66 00 50 Paetukutuku: www.pharmac.govt.nz

Rarangi Whakataki
He aha ngä körero kei tënei pukapuka mäu? He aha te mate kauti? He aha i pä mai ai te mate kauti? He aha i pä mai ai te mate kauti ki ëtahi tängata? Me pëhea te ärai i ngä pänga mai o te mate kauti. Te kai me te inu hei ärai i te mate kauti 1 2 3 4 5 6 8 10 12 13

E mihi ana a PHARMAC ki a Dr Peter Gow mö ana mahi me ana tohutohu tohunga mö te whakahou me te arotake i tënei pukaiti. E mihi anö a PHARMAC ki ënei whakahaere e whai ake mö ä rätau äwhina: Arthritis New Zealand Auckland City Hospital Dietitians bpacnz Counties Manukau Mäori Gout Action Group Middlemore Dietitians Middlemore Hospital Rheumatology Department

Ngä rongoä hei ärai i ngä pänga mai o te mate kauti Me aha koe mënä ka pupü mai te kauti Ngä rongoä hei whakamaimoa i te kauti Te tirotiro i te rahi o ö waikawa mimi Ngä äwhina mö te whakamahi i ngä rongoä mate kauti Ngä ingoa o ngä rongoä mate kauti e möhio whänuitia ana Ki hea kimi pärongo ai

14

15 15

Ko tënei pukapuka mä ngä tängata e mate ana i te mate kauti me ö rätau whänau. E körero ana mö ngä mea ka taea e koutou ko tö whänau ki te ärai me te whakamaimoa i te mate kauti. Mä te whai i ngä tohutohu i roto i tënei pukapuka ka puta koe i te mate kauti:
n n

Ko nga mea tino hira hei maumahara:
Ka taea e te kauti te tükino i ö hono me ö täkihi mënä käore e whakamaimoatia. He äwhina nui te tätari i ö kai me ö inu hei ärai i te whakamamae me te tükino a te mate kauti i ö hono me ö täkihi. Mënä ka tütohutia he rongoä ki a koe hei ärai i ngä pänga kauti, me kai e koe ia rä. Me mätua möhio koutou ko tö whänau me aha ina pängia koe te mate kauti.

kia kore ai te mamae kauti ki te pängia koe e te mate kauti, käore e tino kino ana te mamae kia mutu ai te tükino i ö hono me ö täkihi kia kore ai te mate kauti e whakararu i ö mahi, i te nekeneke haere, i te kai ränei i ngä kai pai ki a koe.

n n

Mä tö täkuta koe e äwhina ki te hanga mahere hei whakahaere tika i tö kauti. Me hoki auau koe ki tö täkuta kia tirohia koe me te körero mö te ähuatanga o tö mahere. He pai tonu kia tuhia ngä körero me tö täkuta kia möhio ai koutou ko tö whänau me aha. Pätai atu ki tö täkuta, nëhi ränei kia whakamäramahia mai ngä mea käore i te tino märama ki a koe. Me körero koe ki tö whänau mö te ähua o ä rätau tautoko mai i a koe kia nui ai tö korikori tinana me ngä kai tika e äwhina ai ki te ärai i te mate kauti. Äkina rätau ki te whiwhi whakamaimoatanga mënä kua pä mai ngä tohu kauti ki a rätau i te mea kei roto pea taua mate i tö whänau.

He aha nga korero kei tenei pukapuka mau?

1

He aha te mate kauti?
Ka pupü mai te mamae ki ëtahi hono nä te mate kauti. He momo mate kaiköiwi. Ka pä te mate kauti ki ngä hono katoa engari i te nuinga o te wä ka pä tuatahi mai ki te könui, tëtahi atu wähanga ränei o te waewae. Ka mamae, ka pupuhi hoki te hono. Tërä pea ka whero haere, ka möhinuhinu te ähua o te kiri. I te nuinga o te wä e 7-10 rä te roa o te mate kauti mënä käore e whakamaimoatia. Ki te kore te mate kauti e whakamaimoatia: n ka pupü mai anö me te uru anö ki ëtahi atu hono
n

He aha i pa mai ai te mate kauti?
Ka pä mai te kauti nä te nui rawa o te waikawa mimi i roto i ö toto. Hangaia noatia ai e tö tinana te waikawa mimi ina kai koe i ëtahi kai anö. I te nuinga o te wä, ka panaia atu i tö tinana te waikawa mimi mä te mimi. Ka nui haere pea te waikawa mimi i roto i ö toto mënä ka kai koe i ëtahi rongoä, i ëtahi kai, kei te mate ränei ö täkihi. Ki te rahi rawa te waikawa mimi i roto i ö toto, ka huri te waikawa mimi hei tioata. He koi ënei tioata, ka mutu he rite ki te ngira töna hanga, änö nei ko ngä karahe moroiti.
Köiwi Kua tipu haere ngä tioata waikawa mimi i roto i te hono

Ko ngä tioata kei ngä hono te pütake mai o te mamae me te pupuhi o te kauti, ä, ka taea hoki te tükino i ngä papare pümau i waenga i ngä köiwi. Ko ngä tioata i raro i te kiri te pütake o ngä puku kauti. Ko ngä tioata kei ngä täkihi te pütake o ngä konga täkihi me te tükino i te täkihi.

ka tipu mai pea he punga ki ngä whatïanga, ringaringa me ngä waewae, ka mamae, ka pupuhi haere pea ngä pukupuku, ä, tërä pea ka pä mai ngä mariao ka tïmata ngä papare pümau i waenga i ngä köiwi ki te kore haere kätahi ka mamae, ka makiki hoki ngä hono ka ähei anö ngä konga täkihi te tipu, ä, ka whakamamae me te tükino anö i ö täkihi.

n

Ka ähei te mate kauti te tükino i ö hono me ö täkihi ki te kore e whakamaimoatia. Mä tö mahi tahi me tö whänau me tö täkuta ka tämia e koe te mate kauti.

n

He puku i pupü ake nä te mate kauti
2

He kiri mariao i pupü ake nä tëtahi puku kauti
3

He aha e pa mai te mate kauti ki etahi tangata?
I te nuinga o te wä nui atu i te kotahi ngä pütake o te mate kauti. Ka tukuna iho te mate kauti ki te nuinga o ngä tängata e ö rätau mätua, kuia, koroua ränei. Ka tukuna haere pea te mate kauti i roto i ngä ira. Ka pä mai anö pea te mate kauti mënä kei te mate o täkihi. Mënä kua whara ö täkihi, ka ngoikore ana pana atu i ngä waikawa mimi i tö tinana. He mea nui tonu ö kai me ö inu. Ka pä mai te mate kauti mënä ka nui tö kai mïti me ngä mätaitai, mënä ka nui anö tö inu waipiro (ina koa ko te pia), ka mutu, mënä he taumaha rawa anö koe. Ko ëtahi rongoä anö te pütake o te kauti. Hei tauira, ka taea anö e ngä rongoä whakamimi (e kïia ana hoki he pire wai, he pire kütere), e whakamahia ana ki te whakamaimoa i te kaha o te rere o te toto me ngä mate manawa, te whakapupü i te mate kauti.

Me pehea te arai i nga panga mai o te mate kauti?
E rua ngä huarahi e taea e koe te ärai i te pänga mai o te mate kauti.
n

Kia tötika ö kai me ö inu Mä te aro ki ëtahi äwhina e pä ana ki te kai ka taea e koe te pare i te pänga mai o te kauti.

n

Kainga o rongoä ia rä Ko te nuinga o ngä tängata ka tütohutia ki ëtahi rongoä hei ärai i ngä mate kauti.

Ahakoa he aha töna pütakenga mai, ka taea te kauti te whakamaimoa.
4 5

Mä te whai i ënei äwhina ka whakaitihia te rahi o te waikawa mimi i roto i ö toto, mä tënei ka äwhina i a koe ki te ärai i te mate kauti.
1

Kia ü ki te taumaha tötika möu

Ko te whakaheke i tö taumaha te whakamaimoa tötika rawa mö te mate kauti mënä kei te taumaha rawa koe. Ki te pai noa iho tö taumaha, kia ü tonu koe ki tërä taumaha. Ka piki te waikawa mimi i roto i ö toto mënä kei te taumaha rawa koe. Ka heke ana i a koe tö taumaha, kätahi ka pai kë atu mö te ärai i ngä pänga mai o te kauti.

Te kai me te inu hei arai i te mate kauti

4

Kainga ngä kai miraka ngako-iti ia rä

5

Kia iti ake te inu waipiro

Kia rua ngä kaitanga i ngä kai miraka ngakoiti ia rä hei äwhina ki te ärai i te mate kauti. Ko tëtahi kaitanga, he karahe miraka ngakoiti, he pätara miraka tepe ränei, kia rua ngä tapahanga tïhi ränei, kia kotahi hautoru te kapu tïhi pahï ränei.

Kaua e inu waipiro mënä kei te pängia koe e te mate kauti. Ina ka pai ake koe, kaua e nui ake i te rua ö inu aro whänui ia rä. Kaua e inu pia, nä te mea o ngä momo waipiro katoa, koia te inu e kaha te whakapupü ake i te mate kauti. Ko te inu aro whänui ko te 100 ritamano o te waina (te häwhe o te karahe waina iti), te 30 ritamano ränei o te waipiro kaha (kotahi te nipi).

6 2

Kia nui te inu i te wai

Kia toru ö kai ia rä

Hörapa tikahia ö kaitanga i te rä. Ki te whakapuango koe i a koe anö, ki te häkari nui ränei, tërä pea ka pä mai te mate kauti.

Me whakamätau ki te inu kia 6-8 ngä kapu wai ia rä, ngä inu waipiro-kore ränei. Mënä e mate ana koe i te konga täkihi, kia rahi ake tö inu. Kaua e inumia ngä inu hukahuka i te mea ka piki pea tö taumaha, ka mutu tërä pea ka pupü mai te kauti.

3

Kia iti noa iho te kai i te mïti, te heihei me ngä mätaitai

Kia kaua e nui ake i te rua ngä wähanga mïti, heihei, mätaitai ränei ia rä. Ko ngä wähanga nei he rite töna rahi ki te kapu o tö ringa. Nä te nui o te pümua i roto i te mïti, te heihei me te mätaitai e pupü ai te mate kauti. I a koe e nakunaku ana i te pümua, ka mahia he waikawa mimi e tö tinana. Whakamätauhia ngä pïni, pï, lentil me te tofu hei whakakapinga mö te mïti. He iti ake te pümua i roto i ngä pïni, pï, lentil me te tofu i tö te mïti me te mätaitai.

Ka möhio haere pea koe ki ëtahi kai e pupü ai te mate kauti ki a koe. Ka möhio ëtahi tängata mä te inu i te këne pia kotahi noa iho ka pä mai te mate kauti. He rerekë mö ia tangata. Me möhio koe ki ngä momo kai e pupü ai te mate kauti ki a koe kia pai ai tö whakakore, whakaiti ränei i ërä kai.

6

7

E rua ngä rongoä hei kai mäu hei ärai i te pänga o te kauti. E möhiotia ko te allopurinol me te probenecid. He ärai ënei i te pänga mai o te kauti mä te whakaiti i ngä rahinga waikawa mimi i roto i ö toto. Ina tïmata koe ki te kai i tëtahi o ënei rongoä, kainga tonutia ia rä, ahakoa anö ki te hoki anö te ora ki a koe. Ki te mutu tö kai i ö rongoä, tërä pea ka pupü mai anö te kauti. Tërä pea ka hoatu e tö täkuta he rongoä patu-mamae mö ngä märama tïmatanga i a koe e kai ana i te allopurinol, te probenecid ränei. Ko te take, i ëtahi wä ka pupü ake te kauti i ënei rongoä ina tïmata koe ki te kai.

Allopurinol

(e whakahuatia ana a-lo-pu-ri-nol)

Probenecid

(e whakahuatia ana pro-be-ni-sid)

Mä wai

Ko te hunga e pängia ana e neke atu i te kotahi pupütanga kauti ia tau, tërä ränei he puku kauti ö rätau, he konga täkihi ränei, ko te tikanga kai ai i te allopurinol. Me wawe tonu tö haere ki te kite i tö täkuta ki te köpukupuku tö kiri i a koe e kai ana i te allopurinol. E rua ngä tängata i roto i te 100 e kai ana i te allopurinol ka pängia e te köpukupuku. I te nuinga o te wä, he paku noa iho te köpukupuku engari he tokoiti ngä tängata anö ka pängia kinohia e te köpukupuku.

Ko te hunga e kore e ähei te kai i te allopurinol ka kai kë i te probenecid. Ko ëtahi tängata anö ka kai i te probenecid me te allopurinol i te wä kotahi hei pëhi i te kauti.

Ngä whakatüpato

He mea nui tonu kia inu koe i ngä kapu 6-8 wai, wahonga, miraka ränei ia rä mënä kei te kai koe i te probenecid. Tërä pea ka tipu te konga täkihi nä te probenecid ki te kore koe e kaha ki te inu.

8

Nga rongoa hei arai i nga panga mai o te kauti

Kei tënei ripanga ngä whakamärama o ngä tüpono raruraru nui o te allopurinol me te probenecid. Ehara i te rärangi o ngä tüpono raruraru katoa o ënei rongoä. Pätai atu ki tö täkuta, taka rongoä ränei mënä kei te hiahia pärongo atu koe mö ngä tüpono raruraru o te allopurinol me te probenecid.

9

Me mätua möhio me aha koutou ko tö whänau ina päkia koe e te kauti.

Me aha koe
Me mahi i enei hei whakaiti i te mamae.

mena ka pupu mai te kauti
Me wawe tonu tö haere ki tö täkuta ki te tiki rongoä patu i te mamae
Ko te tikanga ko ngä rongoä ka hokona kore-tütohutia mai i te whakaipurangi rongoä, pënei i te aspirin me te paracetamol, käore i te tino kaha hei patu i te mamae o te mate kauti. Kaua e kainga ngä rongoä i tütohutia ki tëtahi atu i te mea ka mörea pea ki a koe. Ko te rongoä kua tütohutia ki tëtahi atu, ehara pea i te mea tika möu.

Manaakitia te wähanga o tö tinana e mamae ana
Noho atu ki tetahi wähi e kore koe e tukitukihia e te tangata. Whakanohohia he türu ki te taha o te moenga hei pupuri i ngä hïti me ngä paraikete kia kore ai e pëhi ki tö hono kei te mamae. Mënä kei te mamae ko tö waewae, kia mau ko ngä hü, hiripa ränei e kore e whakamamae i a koe.

Whakatä, utaina he pëke tio ki te hono kei te mamae, ka whakarewahia tonuhia Käinga haere tonutia tö allopurinol, probenecid ränei Ki te kore e pai ake tö ähua i roto i te 24 haora, haere ki te kite i tö täkuta

10

11

Nga rongoa hei whakamaimoa i te kauti
Ka taea e ngä rongoä te äwhina ki te whakaiti iho i te mamae o te kauti. Käore ënei rongoä e whakakore i te tükino o ngä hono, ngä puku kauti, ngä mariao kiri ränei. E toru ngä momo rongoä e whakamahia ana ki te whakamaimoa i te mate kauti. He pire rongoä pütaiaki kore, patu kakä (NSAIDs), corticosteroids, me te colchicine.

Corticosteroids

(e whakahuatia ana cor-ti-koste-roids)
Ko ngä corticosteroids ka kïia anö he pütaiaki. Ehara ënei i te pütaiaki e whakamahia ana e ngä kaitäkaro hei whakanui i ö rätau uaua. Ka taea te kai i ngä pire corticosteroids, te wero ränei ki roto i a koe. Mënä e pängia ana koe e te mate huka, ki te kai koe i ngä corticosteroids, tërä pea he uaua ake te whakamatua i tö mate huka. Me körero koe ki tö täkuta mö te whakatau i tö mate huka i a koe e kai ana i ngä pire corticosteroids. Ko ngä corticosteroids e möhio whänuitia ana mö te mate kauti ko te prednisone, methylprednisolone, me te triamcinolone.

Te tirotiro i te rahi o o waikawa mimi
E whakaatuhia ana e tënei ripanga te huri o ngä rahinga waikawa mimi i roto i ngä tängata i roto i tëtahi wä.
1.0 0.9
T E R AH IN GA W AIKAW A M IM I ( M M OL/L) M ÖR EAR EA N U I

Ka taea e tö täkuta te tirotiro i ö rahinga waikawa mimi mä te tango tïpako toto. He pai tonu kia kotahi te tirotiro i ö rahinga waikawa mimi ia tau i te iti rawa. Pätai atu ki tö täkuta, nëhi ränei mö te rahinga o tö waikawa mimi. Ki te pupuri pükete koe mo ö waikawa mimi, ka kite koe mënä kei te whakahaere paitia tö kauti e te whakarerekëtanga o tö tikanga noho. Me ngana koe ki te pupuri i tö rahinga waikawa mimi ki raro i te 0.36 manomore ki te rita (mmol/L). Mä tënei e äwhina ki te ärai i te pupütanga o te kauti, tükino hono me te konga täkihi me te whakaiti haere i ö puku kauti. Mö te pupuri i tö rahinga waikawa mimi ki raro i te 0.36, me kai koe i ö rongoä (allopurinol, probenecid ränei) ia rä me te whai i ngä äwhina mö te kai i ngä whärangi 6 me te 7.

Rongoä pütaiaki kore, patu kakä

(NSAIDs) (e whakahuatia ana en-seds) Me whakamahi te NSAIDs mö te wä poto noa iho, pënei i ëtahi rangi, wiki ränei. Ko te take, ka pupü i ënei ngä tüpono raruraru pënei i te tokopä, mariao puku, köpukupuku, me ngä mate täkihi, manawa hoki. Ko ngä NSAIDs mö te mate kauti e tino möhiotia ana ko te diclofenac me te naproxen.

0.8 0.7 0.6 0.5 0.4

Colchicine

(e whakahuatia ana col-che-sin)
Whakamahia noa ihotia ai te colchicine mënä käore e tika ki a koe te NSAID, te corticosteroid ränei. He mea nui tonu kia whai koe i ngä tohutohu a tö täkuta mö ngä horopeta tika mö te colchicine. Ka pä mai ngä tüpono raruraru nui mënä ka nui rawa tö kai i te colchicine. Kei ia pire he 0.5 manokaramu (mg) o te colchicine. Kaua e nui ake i te rima ngä pire i roto i te 24 haora tuatahi o te pänga mai o te kauti, 12 ränei ngä pire i roto i ngä rä e whä. Mënä kei te mate ö täkihi, tö ate ränei, tërä ränei he kaumätua koe me iti ake ö horopeta i tënei. Me pätai atu koe ki tö täkuta, taka rongoä ränei mënä käore koe i te tino möhio kia hia ö pire hei kai mäu. Me mutu wawe tonu tö kai i te colchicine mënä ka pängia koe e te mate puku, korere, whakapairuaki, ruaki ränei. Me haere koe ki te täkuta mënä ka pängia tonu koe e te mate puku, korere, whakapairuaki, ruaki ränei ina mutu tö kai i te colchicine.

0.2 0.1 0
Koh- Pae Pa e -H e r H e r-W h i W h i -K o h

Me mutu tonu tö kai colchicine mënä ka pängia koe e te mate puku, korere, whakapairuaki, ruaki ränei.

Kei te tohu te raina mä i te rahi o te waikawa mimi o te tangata käore i te kai auau i ngä rongoä kauti, käore i te kai me te inu ränei i ngä kai e tika ana hei pëhi i tana kauti. Kei te piki haere tonu tana rahinga waikawa mimi, me te whakapiki i te tüponotanga ka pängia anö e te kauti, e ngä puku kauti, e te mate täkihi me te tükino i öna hono. Kei te tohu te raina pango i te rahi o ngä waikawa mimi o te tangata kei te kai allopurinol ia rä me te möhio anö ki ngä kai me ngä inu tika möna. Kua taka iho tana rahinga waikawa mimi ki raro i te 0.36, ä, kua whakaitihia pea te pänga mai o te kauti.
13

12

MÖ R EAR EA IT I

0.3

Nga awhina mo te whakamahi i nga rongoa mate kauti
Anei ëtahi mea ka taea e koe hei whakanui ake i te hua o ö rongoä.

Ko nga ingoa o nga rongoa mate kauti e mohio whanuitia ana
Te momo rongoä Ngä rongoä hei ärai i te pupütanga kauti Te ingoa o te matü hohe allopurinol probenecid Ngä rongoä hei patu i te mamae kauti colchicine naproxen Ingoa tauhokohoko Allohexal, Allorin, Apo-Allopurinol, Progout Probenecid Colgout Noflam, Naprogesic, Naprosyn, Naxen, Noflam, Sonaflam, Synflex, Apo-Naproxen Voltaren, Apo-Diclo, Cataflam, Diclax, Flameril, Diclohexal Nurofen, I-Profen, Brufen, Ibucare, Apo-Ibuprofen

Me möhio ki ö rongoä
Ko te nuinga o ngä rongoä, e rua ngä ingoa. Tëtahi, he ingoa mö te kai mahi kei roto, tëtahi atu ko te ingoa tauhokohoko. Me mätua möhio koe ki tëtahi o ngä ingoa o ö rongoä. Tirohia te rärangi kei te whärangi 15.

Me möhio koe ki te kai i ö rongoä
Me mätua möhio koe kia hia nei hei kai mäu, kia hia öna kaitanga, mö ähea hoki whakamutu ai.

diclofenac

Me körero atu koe ki tö täkuta me tö taka rongoä mö ngä rongoä katoa e kainga ana e koe
Ka hë kë atu i ëtahi rongoä te mate kauti. Ka puta i ëtahi ngä tüpono raruraru mënä ka mikimikihia ngä rongoä. Me körero koe ki tö taka rongoä me tö täkuta mö ngä rongoä e kainga ana e koe, otirä mö ngä rongoä mai i tëtahi tohunga, whakaipurangi rongoä, me te hokomaha.

ibuprofen methylprednisolone triamcinolone

Medrol (pire), Depo-Medrol (ka werohia) Kenacort (ka werohia)

Me körero koe ki tö täkuta, taka rongoä ränei mö ngä tüpono raruraru
Ka taea e ngä rongoä katoa te whakaputa tüpono raruraru. Me pätai atu koe ki tö täkuta, taka rongoä ränei mö ngä tüpono rongoä pünoa e puta ana i ö rongoä. Me whäki koe ki tö täkuta mënä ki töu whakaaro kei te pä mai he tüpono raruraru.

Kua tika ki te rä ënei pärongo i Hui-tanguru 2008. Tërä pea kua täpirihia anö, kua tangohia ränei ëtahi körero mai i tënei ripanga mai i taua wä. Ka taea e tö taka rongoä koe te körero mö ngä momo rongoä e wätea ana me ngä utu.

Kaua e tiritiri rongoä
Tërä pea ka nui te mörearea ki a koe mënä ka kai koe i ngä rongoä i tütohutia ki tëtahi atu. Ko te rongoä i tütohutia ki tëtahi atu, e kore pea e tötika ki a koe.

Whakawäteahia ngä rongoä mai i ngä tamariki
Ahakoa paku noa te kai a te tamariki i te rongoä, tërä pea he nui te mate i roto.

Ki hea kimi parongo ai
Arthritis NZ (www.arthritis.org.nz) Kei tënei paetukutuku ngä pärongo mö ngä momo mate kaiköiwi me ngä whakamaimoa. Best Treatments (www.besttreatments.co.uk) E tuku pärongo tika tënei paetukutuku o Piritana Nui mö ngä whakamaimoa e mahi ana mö ngä ähuatanga rerekë. Kei roto ngä pärongo höhonu e pä ana ki te mate kauti.

14

15